Losy Cezarego Baryki na tle konwulsyjnej historii. -2
Cezary Baryka jako dziecko wyrastał w atmosferze miłości i w dostatku. Chodząc do rosyjskiej szkoły nie unikał zewnętrznych wpływów. Wyrastał bardziej na Rosjanina niż na Polaka. Matka dba o to , aby syn nie zapomniał polskiej mowy. W momencie wybuchu wojny polsko-bolszewickiej Seweryn zostaje powołany do wojska. Na dworcu jest on żegnany przez zrozpaczoną małżonkę i po raz pierwszy przeżywającego rozłąkę z ojcem – czternastoletniego Cezarego. „ Cezarek doznał napadu przerażenia, jakiego jeszcze nigdy w życiu nie doświadczył. Pod naciskiem tego uczucia wyciągnął ręce i począł krzyczeć jak istny dzieciak.” Największą troską dla pani Jadwigi staje się ukochany syn, który wyrwawszy się z wpływu ojca zaczyna rozsmakowywać się wolnością i samowolą. Początkowo stwarza pozory posłuszeństwa wobec matki, jednak szybko je odczucia i bez żadnych hamulców oddaje się chuligaństwu. Każdy list od Seweryna zawierał pytanie o zdrowie i zachowanie syna . Pani Jadwiga bojąc się pisać prawdy wychowała syna. Matka i syn mieli zabezpieczony byt materialny, gdyż Seweryn w piwnicy zakopał dużo kosztowności. Przez następne trzy lata nieobecności ojca Cezary był gospodarzem w domu. Wybuchła rewolucja która bardzo szybko przeradza się w krwawą rzeź i polowanie na tych co sprzyjają dawnej władzy. Cezary od samego początku uczęszcza na wszystkie spotkania komunistów. Po bójce z dyrektorem szkoły, z której zostaje wydalony. Młodzieniec niczym się nie przejmuje, z zapartym tchem obserwuje krwawe widowiska urządzane przez rozwścieczony tłum. Cezary po pewnym czasie zaczyna dostrzegać, iż w wielu swych przewidywaniach matka miała rację i wreszcie dostrzega jej wysiłki mające na celu utrzymanie ich obojga przy życiu. Wstyd skłania go do stopniowej zmiany swego nastawienia do matki i postępowania względem niej. Matka Cezarego przyłapana na wydobywaniu swego skarbu zostaje skierowana do ciężkich robót w porcie i tam umiera. Ciosem dla Cezarego jest to, że ktoś zdjął zmarłej z palca obrączkę ślubną. Młodzieniec w miarę wzrostu poczucia świadomości uświadamia sobie, jak wiele stracił w chwili śmierci matki. Często odwiedza jej grób i prowadzi z nią w głębi duszy długie dialogi.
Tags: Cezary Baryka, dostatek, dworcu, dzieciak, matka, małżonka, ojciec, syn, troska, uczucia, złość